3o Γενικό Λύκειο Λαμίας (Μουστάκειο)

Πέμπτη, 20 Σεπτεμβρίου 2018

«Φως» στη φιλοσοφία του Νέου Λυκείου

Υποβλήθηκε από 3lykeiolamias στις .
Εκτυπώσιμη μορφή

Κατηγορία: 

Απαξιώνεται η αποστήθιση της έτοιμης γνώσης.

Τη φιλοσοφία του νέου λυκείου, έτσι όπως έχει σχεδιαστεί από το υπουργείο Παιδείας, αναλύει στο «Έθνος - Παιδεία» ο καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας του ΑΠΘ, Ι.Ν. Καζάζης. Ο καθηγητής δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο νέο μάθημα της «ερευνητικής εργασίας» αλλά και στα νέα προγράμματα σπουδών, καθώς και στις νέες διδακτικές πρακτικές.
Η Α΄ Λυκείου ορίζεται ως βαθμίδα Γενικής Παιδείας, ενώ η Β΄ και η Γ΄ ως βαθμίδες προϊούσης εξειδίκευσης. Ο γενικός χαρακτήρας της Α΄ Λυκείου σχεδιάστηκε για να δώσει στον νέο την τελευταία ευκαιρία, σε τόσο υψηλό επίπεδο, να μυηθεί στην ενότητα της γνώσης, πριν από τη μοιραία εφεξής διάσπασή της σε ειδικεύσεις και εξειδικεύσεις. Γι΄ αυτό ομοειδή βασικά μαθήματα (όπως Αρχαία, Νέα και Λογοτεχνία) προσφέρονται σε τριάδες και δυάδες και με τέτοιο τρόπο που να αναδεικνύεται ο κοινός παρονομαστής τους σε ύλη, μεθόδους και τεχνικές.
Στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου, η έμφαση πέφτει στους διακριτούς αριθμητές: με τις υποχρεωτικές ώρες εμβάθυνσης, σε κάθε μάθημα χωριστά, επιδιώκεται η διείσδυση σε βάθος. Σε όλο το Λύκειο απ' άκρη σ' άκρη, η έκταση εκάστου γνωστικού αντικειμένου μειώνεται, για να εξοικονομηθεί χρόνος για την εμβάθυνση στη γνώση και για τη δημιουργική ενσωμάτωση των Νέων Τεχνολογιών στο μάθημα. Στην ψηφιακότητα, έχει, από το 2009 έως σήμερα, συντελεστεί πρόοδος που αρχίζει να περιορίζει τις αρνητικές συνέπειες από την πολυετή υστέρηση. Αναφέρομαι στο «ψηφιακό σχολείο», στα εκπονούμενα «ψηφιακά» σενάρια και στην επιμόρφωση των διδασκόντων σε κλίμακα που μόνο οι πόροι του ΕΣΠΑ κάνουν δυνατή.
«Ερευνητική εργασία»
Την επιτομή της νέας διδακτικής και μαθησιακής προσέγγισης συνιστά το νέο μάθημα της «ερευνητικής εργασίας» (project). Κανένα ίσως άλλο μάθημα δεν υπηρετεί τόσο πολλαπλά το αίτημα της διαθεματικότητας (αντί της έως τώρα μονοθεματικότητας) και της αποτελεσματικής αναζήτησης διδακτικής ύλης στους απέραντους ψηφιακούς πόρους του διαδικτυακού σύμπαντος. Η απομάκρυνση από το σχολικό βιβλίο απαξιώνει και ακυρώνει την αποστήθιση της έτοιμης γνώσης και ανοίγει τον δρόμο στην κριτική ανάγνωση των πηγών, στην ανάλυση, στη σύνθεση και στην ελκυστική παρουσίαση. Η στοιχειοθεσία του μαθήματος από ψηφιακές ψηφίδες προάγει την καινοτομική σκέψη, η οποία κινητοποιείται στο παράγγελμα «only connect». Δίνει, τέλος, ευκαιρίες για κάτι πολύτιμο: για συστηματική άσκηση στη γραφή, κάτι που μάλλον αποφεύγει το εκπαιδευτικό μας σύστημα.
«Κλειδί» τα προγράμματα σπουδών
«Κλειδί» για το νέο Λύκειο είναι τα νέα Προγράμματα Σπουδών. Απίστευτο, αλλά έως τώρα τα Π.Σ. απουσίαζαν από την εκπαίδευσή μας. Υπήρχαν (καλά ή κακά) βιβλία, ξεχωριστά για τον μαθητή και για τον δάσκαλο, που συγγράφονταν με βάση γενικόλογους στόχους, οι οποίοι συνήθως δεν ανταποκρίνονταν στην πεζή σχολική πραγματικότητα. Αλλά όχι Π.Σ. -η ύπαρξη των οποίων σημαίνει πάνω απ' όλα εκ νέου σύλληψη του διδακτέου: η διδακτέα ύλη θα πρέπει τώρα να πάψει να ταυτίζεται με ένα σύνολο απλών «μονάδων γνώσης», προκαθοριζόμενων από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και καλυπτόμενων ομοιόμορφα και γραμμικά σε όλα τα σχολεία, στους ίδιους χρόνους.
Τα νέα Π.Σ. είναι καμωμένα από σύνθετες μονάδες (ή modules), όπου η κατάκτηση των γνώσεων πάει χέρι χέρι με την ανάπτυξη ανώτερων γνωστικών δεξιοτήτων για τον χειρισμό τους, αλλά και με την καλλιέργεια θετικής στάσης απέναντι στο γνωστικό αντικείμενο. Ένα απλό παράδειγμα: στον γραμματισμό, βάση είναι η γνώση του αλφαβήτου (των συλλαβών, των λέξεων, της ορθογραφίας), εποικοδόμημα η αναγνωστική δεξιότητα και επιστέγασμα η καλλιεργημένη μέσα από την ανάγνωση κειμένων φιλαναγνωσία -ένα κτήμα ες αεί. Η δόμηση των ΠΣ με τέτοιες σύνθετες μονάδες αποτελεί την πεμπτουσία των ΠΣ, που έχουν ήδη εκπονηθεί για τα άλλα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα.
Νέες διδακτικές πρακτικές
Γνώση, δεξιότητα, θετική στάση απέναντι στο διδακτικό αντικείμενο (knowledge, skills and competences, attitude), όλα αυτά εμπεδώνεται μόνο με εξίσου νέες και ευφυείς διδακτικές πρακτικές εντός και εκτός της αίθουσας. Εδώ υπάρχει πεδίο δόξης λαμπρό για τον εκπαιδευτικό μας. Η έως τώρα προσφερόμενη γνώση στο ελληνικό Λύκειο, στην καλύτερη περίπτωση, οδηγούσε σε πολυγνωσία, σε ένα μάλλον αργό κεφάλαιο, που δεν προκαλούσε τους νέους να θέτουν και να επιλύουν προβλήματα ή να καταλήγουν σε «πρακτικές» εφαρμογές. Η δομική αλλαγή στο Λύκειο, ανασχεδιάζοντας τη μαθησιακή ταυτότητα, σκοπεύει σε ανθρώπους με έμπνευση και δημιουργικότητα, που θα αναπτύξουν τον δυναμισμό της κοινωνίας μας. Στον τρόπο αυτό δουλειάς, αναβαθμίζεται ο ρόλος και του μαθητή και του δάσκαλου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι, για την εξοικείωση με νεωτερικές διδακτικές πρακτικές και με έναν άλλο τρόπο ενδοσχολικής εξέτασης, δεν απαιτείται σαρωτική επιμόρφωση των καθηγητών. Δίχως ουσιαστική επιμόρφωση ματαιώνεται και ο σοφότερος καταστατικός χάρτης. Τέλος, ο νέος τύπος πανελληνίων εξετάσεων για τα ΑΕΙ θα ανατεθεί σε διαπιστευμένους εξεταστές, που διαρκώς θα κρίνονται, θα επανακρίνονται και θα επιμορφώνονται. Το κρίσιμο αυτό έργο θα ανατεθεί στον Εθνικό Οργανισμό Εξετάσεων, ένα ίδρυμα έρευνας και εφαρμογής που θα είναι ανεξάρτητο από τους μηχανισμούς του υπουργείου Παιδείας. Ελπίζεται ότι ένα τέτοιο όντως αναμορφωμένο, μαθησιακά και εξεταστικά, Λύκειο μπορεί και αυτόνομα να λειτουργήσει, αλλά και ως στέρεη γέφυρα προς ανώτατες σπουδές υψηλού επιπέδου να χρησιμεύσει.